Huisartsenpraktijken Oost-Nederland

De huisartsenpraktijken van Wijkgezondheidscentrum Lindenholt en de Linie in Doesburg werken nauw met elkaar samen bij de implementatie van de zorgstandaard. Zij doen dit in het kader van een door ZonMw gefinancierd project. Er werken in totaal 15 huisartsen die worden ondersteund door zeven praktijkverpleegkundigen. Om de implementatie van de zorgstandaard goed te kunnen begeleiden is een externe projectleider aangesteld. De praktijken zijn gestart met het uitnodigen van 120 patiënten voor een consult volgens de zorgstandaard VRM. In eerste instantie is gekozen voor patiënten die al een hart- of vaatziekte hebben, omdat bij hen de meeste gezondheidswinst valt te behalen. Zij zijn uitgenodigd voor een eerste consult waarbij hun risicoprofiel wordt vastgesteld en besproken. In dit consult wordt ook gekeken naar de motivatie: patiënten die aangeven daadwerkelijk iets te willen veranderen aan hun leefstijl worden uitgenodigd voor een tweede consult, waarin de huisarts of praktijkondersteuner samen met de patiënt concrete doelen opstelt. Patiënten die nog niet zover zijn, ontvangen zorg zoals ze dat nu al gewend zijn: aanbodgestuurd in plaats van zelf keuzes maken over wat en hoe je risicofactoren gaat aanpakken.
Zij raken dus niet uit beeld. Uiteindelijk is het de bedoeling dat alle patiënten van beide praktijken op systematische wijze worden uitgenodigd voor een consult volgens de zorgstandaard.

Waarom een zorgstandaard?

De zorgstandaard is een welkome aanvulling voor beide huisartsenpraktijken die tegen een aantal praktische problemen aanliepen. De wensen en de behoeftes van de patiënt waren niet vastgelegd: wat wil de patiënt zelf eigenlijk bereiken? De registratie van patiënten met een verhoogd cardiovasculair risico was niet optimaal en daardoor was niet iedereen bij de huisarts in beeld. Ook was het niet altijd duidelijk wie voor de patiënt het aanspreekpunt is: de huisarts, de specialist of de praktijkverpleegkundige? Bovendien is er behoefte aan een meer structurele samenwerking met andere zorgverleners, zoals fysiotherapeuten en diëtisten.

Aanloopperiode

Beide huisartsenpraktijken zijn al in september 2009 gestart met de voorbereidingen voor de implementatie van de zorgstandaard. Dat was nodig ook. De informatie over patiënten was nog onvoldoende overzichtelijk vastgelegd en het Huisartsen Informatie Systeem (HIS) bood niet de juiste structuur om een volledig risicoprofiel van de patiënt op te kunnen stellen. Vanuit het project is gestart met het opzetten van een keteninformatiesysteem, waarmee informatie uit het HIS gekoppeld wordt aan informatie van andere zorgverleners, zoals fysiotherapeuten en diëtisten. Het HIS is hierbij de basis waar alle informatie samenkomt. Naar verwachting is dit ketensysteem in de zomer van 2011 klaar voor gebruik.

Training huisartsen

Een belangrijke stap bij het implementeren van de zorgstandaard was het actief betrekken van de alle huisartsen en praktijkondersteuners bij het proces. Zo zijn er voor beide praktijken zorgbijeenkomsten georganiseerd, waarin huisartsen en praktijkverpleegkundigen informatie kregen over de zorgstandaard, de registratie van patiënten en patiëntgericht werken. Zij werden getraind in ‘motivational interviewing’ of motiverende gespreksvoering. Dit is een benadering om mensen te helpen hun problemen te onderkennen en hen aan te zetten tot verandering.Patiëntgericht werken vergt een omslag in de aanpak. Huisartsen moeten zich meer gaan richten op de patiënt: wat wil hij of zij, waar liggen de twijfels, wat willen ze absoluut niet? In deze trainingen leert de huisarts hoe hij met de patiënt samen bespreekt welke risicofactoren aangepakt worden, hoe en wanneer.

Zorg zelf in de hand

Ook patiënten is gevraagd naar hun ervaringen met het werken met de zorgstandaard. Zij vonden dat er nu meer vanuit de patiënt wordt gedacht. Ze voelen zich beter begrepen en zijn zich meer bewust dat ze hun zorg zelf in de hand hebben. Het opstellen van doelen en er zelf de verantwoordelijkheid voor nemen, dat is nog wel even wennen. Patiënten ervaren dit soms als heftig: een doel waaraan een concreet resultaat en een termijn is gekoppeld, kan confronterend werken. Sommige patiënten ervaren die verantwoordelijkheid als een last.
'Mensen vinden het onduidelijk, je bent niet ziek, waarom leefregels volgen. En er zijn zoveel keuzes! Daarom is het belangrijk dat patiënten meegenomen worden in het proces. Samen met de patiënt tot inzicht komen hoe zijn gedrag samenhangt met risico op ziekte, klachten en voorkomen van problemen.' zegt Henny Peelen.

Goede zorg voor patiënten

Voor huisartsen zit de winst vooral in de kwaliteit van zorg die ze nu kunnen leveren. Consulten zijn met de zorgstandaard systematischer en meer ‘to the point’. Door gericht vragen te stellen, kan de huisarts, in een dubbel consult een volledig risicoprofiel opstellen. Dat werkt niet alleen goed voor de timing van de consulten, maar het komt ook ten goede aan de kwaliteit van de zorg en het contact met de patiënt. 'De artsen zien nu dat het dwingend opleggen van adviezen aan patiënten geen zin heeft, maar dat het zoveel meerwaarde heeft als beide partijen samen bepalen hoe de zorg ingevuld wordt', aldus Peelen. De nieuwe manier van registreren via het keteninformatiesysteem is nu nog nieuw en kost tijd op de langere termijn zal het zeker voordelen opleveren.

Samenwerking met andere zorgprofessionals

Andere zorgprofessionals zijn vanaf het begin van de implementatie van de zorgstandaard betrokken geweest. Ze hebben deelgenomen aan de trainingen ‘motivational interviewing’. Dat heeft hun betrokkenheid bij de implementatie vergroot. Beide praktijken werken met een eigen versie van het zorgplan, waarin patiënt en huisarts samen beschrijven hoe ze het gaan aanpakken. De huisartsenpraktijken werken hierin nauw samen met andere zorgverleners. Zo vullen fysiotherapeuten of diëtisten de doelstellingen en interventies in vanuit hun eigen expertise in het zorgplan. De contacten van de praktijken met tweedelijns zorgprofessionals zijn nog beperkt. In het kader van het project is er momenteel contact met het Radboud Ziekenhuis in Nijmegen. Het contact is met name telefonisch. Wel wordt gekeken naar hoe het onderlinge contact gerealiseerd kan worden in een beveiligde ICT omgeving. 

Financiering

Beide huisartsenpraktijken zijn nog zoekende naar een goed werkend systeem, waarmee de zorgstandaard gefinancierd kan worden. Dat kost nogal wat tijd, maar de praktijken vinden het erg belangrijk dat dit goed geregeld wordt. Inbedding in een keten DBC lijkt erg waardevol. Om de zorgvernieuwingen van onze pilot mogelijk te maken heeft zorgverzekeraar UVIT besloten om een financiële bijdrage te leveren.

Tips

• Plan voldoende tijd voor het opstellen van een risicoprofiel van een patiënt
• Wees duidelijk naar de patiënt toe waar het over gaat.
• Zorg dat de juiste bemensing aanwezig is, voordat er van start gegaan wordt met de zorgstandaard.
• Protocollen rond het management van hart- en vaatziekten moeten voor de implementatie van de zorgstandaard rond zijn.
• Een echte aanrader zijn de trainingen ‘motivational interviewing’.
• Wees duidelijk naar elkaar over waar het om gaat: hoe worden afspraken gemaakt, hoe is de verslaglegging
• De arts/praktijkverpleegkundige zal een dubbele rol vervullen in zijn/haar contact met de patiënt. Hij of zij zal meer een adviseur zijn, naast de rol als medisch expert, die de patiënt meeneemt in het proces.

De implementatie van de zorgstandaard heeft de praktijken in Doesburg en Nijmegen behoorlijk wat tijd gekost. Dat lag met name in het aanpassen van de inhoud van het meetwaardenscherm (met de juiste ICPC codering) in het informatiesysteem. Het aanpassen van de schermen verliep hiernaar vlot.